Þetta verður ekkert „allt í lagi“

Það voru fáir sem trúðu því að Trump gæti unnið. Nate Silver var með sigurlíkur Trumps í 30% stuttu fyrir kosningar og það var eiginlega byrjað að hæðast að honum, og segja að aðferðir hans væru frekar gallaðar.

Á kjördag var New York Times með fréttaskýringar um að þetta væri eiginlega komið hjá Hillary, talað um einhvern „eldvegg“ öruggra fylkja, og annað bull sem jaðraði við talnaspeki.

Allt þetta var tilraun fólks til að róa sjálft sig, segja við sjálft sig að hlutirnir „verði í lagi“. Þótt það væri alls ekki víst að allt yrði í lagi.

Trump mun fangelsa pólitíska andstæðinga sína, hann mun afnema hinar lögfestur heilbrigðistryggingar sem Obama kom á, reisa vegg á landamærum Mexíkó, henda milljónum manna úr landi, starta viðskiptastríði við Kínverja, vingast við Pútín, hætta að verja Eystrasaltsríkin, pynta fjölskyldur hryðjuverkamanna og loka landinu fyrir múslimum.

Af hverju mun hann gera það? Því hann sagðist ætla að gera það. Og þvert ofan á það sem sagt er þá standa stjórnmálamenn oftast við orð sín.

Að halda að stjórnkerfið, stjórnarskráin eða þingið muni bremsa hann af er draumsýn. Hann er kallinn, hann stjórnar og fólk með þannig hugarfar lætur ekki auðveldlega stoppa sig.

Og þótt við höldum að stjórnarskrár kunni að „hindra“ margskonar rugl þá gera þær það ekki í raun og veru. Þær gera það bara aðeins augljósara að menn séu að gera rugl.

Í dag stóðu skrifborð auð á vinnustöðum því starfsmönnum var ekki hleypt aftur inn í landið, einhver komst ekki í skólann, íbúðir stóðu auðar, allt út af trú og uppruna.

Trump lofaði alls kyns viðbjóði og er þegar byrjaður að hrinda þeim í framkvæmd án teljandi mótspyrnu úr stjórnkerfinu. Þetta verður ekki allt í lagi. Þetta mun bara versna.

Ég sé ekki sóknarfærin

Daginn sem Bretland gengur úr Evrópusambandinu og yfirgefur EES-svæðið munu Íslendingar ekki lengur geta flutt óhindrað til Bretlands og Bretar munu ekki lengur geta flutt óhindrað til Íslands.

Vissulega má semja um annað. Vonandi verður það gert, vonandi vilja Bretar sjálfir að það verði gert. En útganga Bretlands eins og sér þýðir nákvæmlega það og ekkert annað. Regluverk ESB, þar með regluverk um frjálst flæði fólks, hættir einfaldlega að gilda með þeim kostum og ókostum sem því fylgja. Það er sá núllpunktur sem verður að ganga út frá.

Úrsögn úr Evrópusambandinu er úrsögn úr Evrópusambandinu.

***

Frændi minn sem býr í litlum bæ vestur af Varsjá spurði mig um daginn hvað ég héldi að ég þyrfti að stoppa oft á ljósum ef ég ætlaði að keyra til Lissabon.

Ég nefndi einhverja tölu sem mér þótti líkleg en var bent á að svarið væri “Núll.” Það væri hraðbraut alla leið.

Já, þannig Evrópu hefur tekist á búa til. Sá sem vill fara frá Varsjá til Lissabon þarf bara að fara upp í bíl og keyra. Hann gæti þurft að borga á stöku stað eða stoppa vegna tímabundins landamæraeftirlits en að öðru leyti þarf hann hvorki að spyrja kóng né prest. Ferðalangurinn er tryggður alla leið, og ef hann finnur sér vinnu og íbúð á áfangastaðnum þá getur hann bara tekið vinnunni og sest að.

***

Þannig var heimur foreldra minna ekki og ekki heldur heimur foreldra þeirra. Og það þarf ekkert að vera að heimur barna okkar verði þannig. En mér finnst skipta máli að hann verði það. Að heimurinn verði sem opnastur, og að sem flestir geti notið hans.

Að því leyti verð ég að viðurkenna að ég sé ekki sóknarfærin sem felast í því að ríki gangi úr ESB. Ekki nema við notum „sóknarfæri“ í einhverri stórfyrirtækja-straumlínustjórnunarmerkingu sem „vandræði“. Vandræði sem við verðum að lágmarka og reyna að búa til eitthvað sem er kannski jafngott.