Listin að fokka upp eiginn málstað

Hörðustu Evrópusambandshatar hefðu ekki getað gert framsýnu fólki Sjálfstæðisflokknum meira ógagn en hinir meintu Evrópusinnar í Samfylkingunni. Taugaveiklun og óþolinmæði Samfylkingarfólks valda málstað Evrópusinna í öllum flokkum töluverðum skaða. Var viljinn til að koma sjálfum sér og Davíð Oddssyni frá völdum svo mikill að ekki væri hægt að bíða í nokkra daga svo fjölmennasti flokkur landsins gæti endurskoðað stefnu sína í Evrópumálum?

Við skulum hafa eitt á hreinu. Davíð Oddsson átti ekki að sækjast eftir embætti seðlabankastjórara, það embætti hefði ekki átt að bjóða honum, hann hefði ekki átt að taka því, hann hefði átt að hætta þegar ljóst var að persóna hans eitraði fyrir stjórnarsamstarfinu á erfiðum tímum og ef aðrar leiðir hefði þrotið þá hefði átt að láta hann fara. Að mínu leyti hefði sama mátt gilda um marga ráðherra.

Ég skil og tek undir kröfur um mannabreytingar í ríkisstjórn og Seðlabanka. En stundum verður að horfa á stóru myndina. Sjálfstæðisflokkurinn hafði sett í gang svokallaða Evrópunefnd til að reyna að brúa bilið milli þess sem (talið var) helsta ágreiningsefni stjórnarflokkanna. Hér gafst Evrópusinnum innan Sjálfstæðisflokksins einstakt tækifæri til að færa rök fyrir máli sínu. Þetta hefðu átt að vera gleðifréttir fyrir Samfylkingarfólk.

En þá byrjaði fjörið. Rétt eins og það væri ekki nægilega augljóst að vinna Evrópunefndar Sjálfstæðisflokksins væri leið til að koma til móts við stefnu samstarfsflokksins þá hóf forysta Samfylkingarinnar að setja fram hótanir um stjórnarslit ef sjálfstæðismenn færu ekki að hennar óskum. Menn geta svo giskað á hvort þetta hafi gert málefnastarf Evrópusinna innan Sjálfstæðisflokksins auðveldara eða ekki.

Á nokkrum dögum í janúar fór Samfylkingin svo á taugum og sleit því samstarfi sem líklegast var til að leiða ESB-umsókn Íslands til lykta. Út frá sjónarhóli Evrópusambandssinna er staðan nú þessi: Í stað þess að hafa ríkisstjórn Samfylkingarinnar og evrópuhneigðs Sjálfstæðisflokks sjáum við fram á stjórn höfuðlausra krata og hins þjóðlega kommaflokks. Það sem meira við sjáum fram á kosningar með líklegri framrás hinna ESB-tortryggnu vinstri grænna og Sjálfstæðisflokki sem er mun minna opinn gagnvart ESB en ella hefði verið. Ekkert af þessu er ESB-aðild Íslands til framdráttar.

Sjálfstæðisflokkur sem leitt hefði aðildarviðræður væri augljóslega mun opnari í garð aðildar en Sjálfstæðisflokkur sem ekki hefði tekið þátt í þeim. Og sé reynsla annarra Norðurlandaþjóða skoðuð þá þarf jáið á öllum helstu stjórnmálaflokkum að halda til að eiga möguleika á sigri. En því miður hefur Samfylkingin ekki gert sitt til að breikka já-fylkinguna. Þvert á móti. Framkoma hennar seinustu vikur er fullkomið dæmi um hvernig óþolinmótt og örvæntingarfullt fólk getur tekið ágætis stöðu, og fokkað henni upp.

Besta sætið á tennisvellinum

Stundum hafa menn nefnt með fallegu myndmáli að Ísland gæti virkað sem „brú“ milli Evrópu og Bandaríkjanna. En ESB og Bandaríkin þurfa ekki sáttasemjara til að miðla málum eða liðka fyrir viðskiptum sín á milli. Brú eru því óheppileg myndlíking. Titill þessa pistils væri öllu nær lagi sem lýsing á stöðu landsins.

Hvað gerir ríki voldug? Ísland hefur ekki her til að ráðast inn í önnur ríki, sem er ágætt. Það hefur heldur ekki her til stoppa önnur ríki við að ráðast inn í það. Vald Íslands felst augljóslega ekki í herstyrk. Ísland hefur heldur ekki auðlindir sem það beitt í sína þágu. Það er vart trúverðug hótun að ætla hætta selja fisk til Evrópu eða loka á álútflutning. Eðli málsins samkvæmt erum við alltaf meira háð útlöndum, en þau okkur.

Svo erum við víst svolítið fá, eins og sumir þreytast ekki að núa okkur um fámennu nasirnar okkar. Nei, við erum víst ekkert allt of mörg. „Já, kæri íbúi fjölmenns ríkis, endilega förum í leikinn þar sem þú finnur skítabæ í þínu heimalandi sem er samt fjölmennari en Ísland, og hristir svo hausinn hlæjandi. Vei, ég get ekki beðið.“

En eitt höfum við þó sem til dæmis íbúar borgarinnar Bielefeld hafa ekki og það er sjálfstæðið. Bielfeldingar geta til dæmis ekki viðurkennt sjálfstæði ríkja, tekið upp stjórnmálasamband við þau og hótað að þykjast ætla slíta því. Þetta getum við gert þrátt fyrir að vera (orðin aftur) færri en íbúar Bielefeld. Og Bielefeld er það fámenn að sumir halda að hún sé ekki til. (Gúglið það)

Stærsta uppspretta valds Íslands er því líklegast bara sú skoðun sem við höfum, sem sjálfstætt ríki. En sú skoðun er lítils auðvitað lítils virði ef við getum ekki beitt henni. Þannig styrkir vera okkar í alþjóðastofnunum, eins og NATO og Sameiðu þjóðunum, vald okkar sem þjóðar. Alls staðar þar sem við getum greitt atkvæði þar höfum við vald. Í raun ótrúlega mikið vald miðað við hve massafá við erum.

Gangi Ísland í Evrópusambandið mun þeim skiptum fjölga töluvert sem skoðun Íslands skiptir máli, enda mun fjölga þeim skiptum sem Ísland sem ríki mun kjósa um eitthvað. Þau ríki sem mun vilja ná sínu fram innan ESB munu þurfa lobbýja fyrir því að Ísland verði þeim sammála. Sömuleiðis hafa heilmörg ríki hagsmuni af því sem Evrópusambandið gerir. Þau ríki munu m.a. leita eftir liðsinni Íslands í hagsmunagæslu sinni. Ekkert af þessu á sér stað nú.

Í ár fengum við að finna hve sterkt Ísland er þegar það spilar einliðaleik á Alþjóðavettvangi. Töpuð kosning í Öryggisráðið og deilan við Breta sýndu okkur hve veik staða okkar í raun er. Eitt er víst að við munum lenda í alþjóðadeilum aftur. Viljum við ekki vera með einhverjum í liði þá, svona til tilbreytingar?