Já og nei!

Undirritaður mætti nýlega á merkilegan fund Heimdallar um íslenska landbúnaðarkerfið. Á einum stað tjáði hinn fluggáfaði og fjallmyndarlegi frummælandi Jón Steinsson þá skoðun sína að hann héldi að íslenskur mjólkuriðnaður gæti hugsanlega staðið undir sér, en bað þó enga síður alla sem vissu betur að leiðrétta sig.

Ekki stóð á svörum hjá fulltrúa kúabænda á svæðinu sem bað um orðið og kom með rök, meira að segja tvenn rök fyrir því hvers vegna erfitt væri fyrir íslenska mjólk að keppa við erlenda.

Rök númer 1. Það er mjög kalt á Íslandi og því þurfa kýrnar að vera inni meira og minna allan ársins hring. Þessu fylgi auðvitað mikill kostnaður.

Rök númer 2. Íslenskir bændur hugsa vel um dýrin sín. Erlendis þekkist það meira að segja að beljunum sé aldrei sleppt út á tún heldur séu þær hafðar inni allan ársins hring.

Í fljótu bragði gæti einhverjum virst sem ofannefnd rök útiloki hvert annað. P og ekki P. Og vissulega er það svo. Hins vegar getur það auðvitað verið mjög sterkt að beita slíkum rökum. Ef viðmælandinn ræðst að einum þeirra er hann um leið búinn að viðurkenna hin. Og hvað snúast rökræður um annað en að einhver gúdderi rökin manns?

Það er mikil list að ná góðum tökum á umræddri röksemdartækni. Lesendur geta æft sig á að búa til slíkar hringavitleysur en hér eru nokkrar hugmyndir sem menn geta nýtt sér næst þegar þeir lenda í rökræðum.

1. Allt tal um að Ísland glati fullveldi sínu með inngöngu í Evrópusambandið er kjaftæði. Hugtök eins og „fullveldi“ eru orðin úreld nú á dögum alþjóðasamvinnu. Þess vegna verður Ísland að ganga í Evrópusambandið. Aðild Íslands að ESB mun treysta fullveldið.

2. Við eigum að setja innflutningshömlur á mjólk og kjötvörur. Íslenskir bændur gætu ekki staðist samkeppni við erlenda framleiðslu. Þar að auki mundu íslenskir neytendur ekki kaupa útlenda mjólk hvort eð er.

3. Skylduaðild að stéttarfélögum er góð hugmynd. Ef henni yrði aflétt mundi engin vilja vera í stéttarfélagi. Allir vilja vera í stéttarfélagi.

4. Hommar eiga ekki að fá að ættleiða erlend börn. Börn hafa rétt á því að alast upp hjá bæði föður og móður. Hommar ættu að fá að ættleiða íslensk börn.

5. Við eigum að reka Ríkissjónvarp. Það er nauðsynlegt að hafa trausta og óháða fréttastofu. Þar að auki er nauðsynlegt að hafa fréttastofu sem lumbrar á Baugi.

6. Íbúðalánasjóður er nauðsynlegur til að tryggja Íslendingum aðgengi að hagstæðu lánsfé. Íbúðalánasjóður á erfitt uppdráttar því engin vill fá lánað hjá honum.

7. Ríkið á að reka áfengisverslun. Hátt verð á áfengi heldur áfengisneyslu niðri. Ef smásala áfengis yrði gefin frjáls mundi verð hækka og neysla aukast.

En ætli það lesi einhver þennan pistil? Fólk er alltaf svo upptekið að klára eitthvað í vinnunni á föstudögum. Þar að auki gerir engin neitt á föstudögum.

You guys need any help?

Í sumum borgum erlendis getur það verið erfitt að opna landakort án þess innfæddir stökkvi á mann og bjóði manni aðstoð. Fyrir aðila sem hefur einfaldlega unun af því að skoða landakort, sama þótt hann viti hvar hann sé staddur og hvert hann sé að fara, getur þessi hjálpsemi orðið stundum til trafala.

Sjálfur spyr ég oft um eitthvað vel þekkt kennileiti sem ég hef þegar séð þegar mér er boðin slík aðstoð, hálfpartinn útaf því að ég vilji ekki viðurkenna að mér finnst bara best að ráfa um stefnulaust og hálfpartinn vegna þess að ég vil leyfa fólki að njóta ánægjunnar af því að hjálpa öðrum. Málið vandast reyndar þegar umræddur æsir sig svo yfir hlutverki sínu að hann býðst til að fylgja mér á staðinn. Og þá röltir maður á eftir honum og þykist vera hissa á öllur sem fyrir manni birtist. „Vá, Brandenborgarhliðið! (aftur)“

Í samanburði við aðrar þjóðir eru Íslendingar reyndir frekar sparir á slíka hjálpsemi. Það er raunar örugglega ekki vegna þess að við erum svo „sjálfelsk“ eða að okkur sé illa við útlendinga almennt. Ég held að þetta snúi frekar að þeim samnorræna ótta við að trufla annað fólk með nærveru sinni. Sunnar í álfunni þekkjast allir á stigaganginum með nafni og ónáða hver annan daglega með óvæntum heimsóknum. Hér tala menn kannski við grannann á móti þegar halda á partí. Til að biðjast afsökunar. Á ónæðinu.

Flestir flytja bara í einbýlishús og fara einir á bíl allra sinna ferða. Ótruflaðir og ótruflandi. Og þess vegna vilja fáir hjálpa túristum af fyrra bragði. Af ótta við að trufla þá.

Við Íslendingar mættum samt vera duglegri við að bjóða fram aðstoð okkar. Oft má sjá hjarðir ferðamanna sem klóra sér í sínum erlendu kollum á stoppistöðvum, á Lækjartorgi eða í Laugardal. Er til betra tækifæri til að hressa upp á allt þetta „Gehen Sie bitte gerade aus…“ eða „A tout droit…“ sem troðið var í okkur í framhaldsskóla?

Flestum finnst það ekkert nema indælt þegar einhver býðst til að hjálpa því. Gleymum því ekki að margir útlendingar borga heilmikið fé fyrir að fá að vera gestir í okkar landi. Gerum okkar, eins og sannir gestgjafar, til að þeir fari héðan sáttir. Þannig að næst þegar við sjáum bandaríska fjölskyldu að rýna með angistarsvip í götukort spyrjum þá kurteislega:

„I’m sorry, you guys need any help?“