Bæjarsamlag um ógöngur

Ég er almennt mikill áhugamaður um góðar almenningssamgöngur og er það af tveimur ástæðum. Í fyrsta lagi þá nota ég strætó mikið og það er því í mína þágu að sú samgönguaðferð sé sem fljótlegust og hagstæðust. Ástæða nr. 2 tengist þörf minni fyrir að mynda mér sérstöðu á hægrivæng stjórnmálanna en almenningssamgöngur hafa hingað til annað hvort hlotið takmarkaðan áhuga íslenskra hægrimanna eða verið þeirra helsti skotspónn. Þannig virðist sem VefÞjóðviljinn hafi ávallt að minnsta kosti eina andstrætólega grein í pokahorninu sem birt er þegar nýjasta hefti The Economist tefst í tollinum.

Nú verður að segjast að sitt hvað hefur breyst til batnaðar t.d. þegar samgöngukerfi allra sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu voru sameinuð undir merkjum Strætó bs. Sú sameining skapaði mikil sóknarfæri fyrir hið nýja fyrirtæki sem hafa enn sem komið er ekki verið nýtt. Það er hreinlega oft sorglegt að sjá hvernig Strætó gerir farþegum sínum og sér sjálfu lífið óþarflega erfitt með skrýtnum ákvörðunum og stundum hreinni þvermóðsku.

Því hvað er það annað en þvermóðska að vilja ekki skipta pening í vögnunum? Nú er sumarið hafið og túristarnir fylla göturnar, hver með sinn fimmhundruðkall, ferskan út úr hraðbankanum. Það er auðvitað ekkert sjálfsagt að menn sem eru nýkomnir til landsins vaði í íslensku klinki til að borga 220 kr. fyrir ferðina. Að undanförnu hef ég oft orðið vitni að því að bílstjórinn hafi annað hvort þurft að hleypa fólki frítt inn í strætó eða beðið í nokkrar mínútur eftir að það skipti peningum í nálægri sjoppu. Nú þegar allar aðrar stofnanir taka við kortum verður enn að mæta með sundurtalna mynt inn í vagninn.

Annað mál og fyndið eru stórar „Þú ert hér, við komum rétt strax“ auglýsingar á mörgum strætóskýlum. Þær samanstanda af ofannefndri setningu og stórri rauðri doppu eins og þeim sem eru oft á landkortum og eiga svipta hulunni af staðsetningu viðkomandi. Það fyndna er að doppuna vantar svo oftast á kortið inni í strætóskýlinu, svo að farþeginn verður að reiða sig á sína eigin visku til að komast að því hvar hann sé. Stóra doppan er bókmenntalegt tákn, en líkt og álfar og drekar sjálf ekki til staðar í efnisheimi.

Til hvers að kaupa alltaf nýrri og nýrri vagna, þegar ómögulegt reynist að hafa rétt stillta klukku í þeim sem fyrir eru? Sömuleiðis eru útskýringar á stoppistöðvunum allt of flóknar. Flestir sem fara á stoppistöðvar gera það til að fá svarið við spurningunni: „Hvenær kemur næsti strætó?“ Það væri því best að skilti á hverri stöð mundi svara þeirri spurningu. Vissulega er það flóknara en að dreifa sama yfirlitskortinu á alla staði, en væri það ekki betra fyrir farþega? Síðan mætti gefa öllum stoppistöðvum nöfn og jafnvel hafa tölvuskilti í miðjum vagninum sem tilkynnir farþegum hver næsta stöð sé.

Nýlega hefur verið tekið í notkun nýtt kerfi á síðunni www.bus.is, sem finna á stystu leið í strætó milli tveggja staða. Þó að hugmyndin sé góð og kerfið ekki alslæmt og það þó ekki þægilegt í notkun og töluvert virðist vanta upp á villuprófun. Ég ætlaði til dæmis að finna bestu leið frá heimili foreldra minna Tindaseli, heim til mín í Efstasund 100 á kvöldin um helgar. Ég sló inn Tindasel og fékk að vita að húsnúmer vantaði. Gatan Tindasel samanstendur af einu númeri. Ég sló þá inn „Tindasel 1a“ og fékk villuna „villa í húsnúmeri“ (ekki hafði verið gert ráð fyrir bókstöfum í húsnúmerum).

Eftir nokkra leit lagði Ráðgjafinn til eftirfarandi leið:


Leið 111 20:21 Skógarsel Verslunarskóli 20:42

Leið 5 21:09 Verslunarskóli Sunnutorg 21:52

Tæplega 90 mínútur á leiðinni auk þess sem, ja, 111 stoppar ekki hjá Verslunarskólanum og Sunnutorg er 2 stöðvum frá heimili mínu sem vekur upp spurningu af hverju kerfið vill svo mikið fá uppgefið húsnúmer.

Sjálfur nýti ég mér eftirfarandi tengingu.

Leið 111 20:21 Skógarsel Mjódd 20:38

Leið 12 20:38 Mjódd Grensás 20:44

Leið 5 20:44 Grensás Drekavogur 20:51

Rúmlega hálftími. Sjálfur notaðist ég við sambærilegt kerfi í Berlín og það klikkaði aldrei þrátt fyrir að samgöngukerfi Berlínar sé töluvert flóknara en leiðakerfi Strætó bs. Það er því ljóst að að forritarar sem komu að gerð kerfisins hafi gefið sér rangar forsendur eða gert villur við forritun því ekki er eðlilegt að maður með leiðaskrá geti haft betur en tölva um allt að 60 mínútur við lausn á sk. stystuleiðarvandamáli.

Já og aftur já!

Pólverjar kusu um ESB aðild dagana 7.-8. júní. Kjörsókn var 58,85% og voru 77,45% þeirra sem atkvæði greiddu samþykkir inngöngu. Tékkar kusu eftir hádegi 13. júní og fyrir hádegi 14. júní. Kjörsóknin í Tékklandi var 55,21% og voru 77,33% fylgjandi aðild.

Þjóðaratkvæðagreiðslurnar tvær í Póllandi og Tékklandi voru fyrirfram álitnar þær erfiðustu, séð frá sjónarhóli Evrópusinna. Fyrir því voru tvær ástæður. Annars vegar hafa bæði ríkin búið við lága kjörsókn á undanförnum árum og hins vegar var ESB-andstaðan í þeim mun skipulagðari en í öðrum tilvonandi aðildarríkjum.

Í Póllandi var þurfti kjörsóknin að vera yfir 50% til þess að kosningin teldist gild. Mesta spennan í kringum kosningarnar fólst einmitt í því hvort þetta þrep næðist. (Til samanburðar má geta þess að í seinustu þingkosningum var kjörsóknin aðeins 46%.) Að loknum fyrsta degi, 7. júní, höfðu aðeins 17% kjósenda greitt atkvæði og voru margir þá orðnir áhyggjufullir. Sem betur fer reyndist sá grunur réttur að flestir myndu kjósa á sunnudegi, t.d. að lokinni guðsþjónustu. Einnig er ljóst að lág kjörsókn fyrri daginn hefur haft hvetjandi áhrif en vitað er til þess að fjölmargir hafi stytt fríið sitt um nokkra klukkutíma og flýtt sér í bæinn á sunnudegi til að kjósa. Slíkur borgaralegur þroski hefur hingað til þótt sjaldgæfur meðal Pólverja sem almennt eru skeptískir á stjórnmál og stjórnmálamenn.

Í Tékklandi var ekki gerð krafa um kjörsókn (þrátt fyrir að Fréttastofa Sjónvarpsins hafi ítrekað ranglega haldið því fram). Hins vegar vonuðust menn auðvitað til að sem flestir mundu kjósa. Hefði hinn hófsami meirihluti setið heima er ómögulegt að segja nema að andstæðingum ESB mundi takast að ná fram hagstæðum úrslitum. Í það minnsta gætu þeir notað lága kjörsókn til að setja spurningamerki við úrslitin eins og til dæmis er gert á vef Heimssýnar:

„Um helgina fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla í Póllandi. Kjörsókn var afar dræm en aðeins 58,85% kjósenda greiddu atkvæði.[…] Á hitt ber að líta að innan við helmingur atkvæðisbærra Pólverja greiddu því atkvæði að Pólland gengi í ESB.“

ESB-andstaðan í löndunum tveimur var mun skipulagðari en annars staðar í Austur-Evrópu, þótt hún státaði ekki af jafnfjöllyndum og framsæknum regnhlífarsamtökum og Heimssýn. Þannig lagðist Tékkneski Kommúnistaflokkurinn gegn aðild en hinn evróskeptíski forseti Vaclav Klaus gaf á endanum ekki upp afstöðu sína.

Í Póllandi var andstæðan gegn aðild mest í kringum þjóðerniskaþólska flokka á borð við LPR (Pólska fjölskyldubandalagið) og öfgasinnuð bændasamtök. Undirritaður var í Varsjá viku fyrir kosningar og fékk þar bækling frá LPR sem hét „Líf í hættu – Jörð í hættu“. Þar má m.a. lesa:

„Á tímum þegar þjóðir Evrópu eldast og deyja út hvetja ráðamenn Evrópusambandsins til enn frekari takmörkunar á náttúrulegri fólksfjölgun. Þetta mun hafa í för með sér hægfara dauða Evrópuþjóða, hnignun evrópskrar menningar og kristinna gilda. Undir yfirskyni „ábyrgðar“ og „meðvitaðra áætlana“ er nefnilega ekki aðeins hvatt til dráps á ófæddum börnum heldur einnig á endanum til viðurkenningar á hvers kyns kynvillu.“

Bæklingurinn fjallaði einnig um þá hættu sem stafaði af því að útlendingar (Þjóðverjar) gætu keypt sér jarðir í Póllandi, en LPR virðist næstum því viss um að þetta muni leiða til að Vestur-Pólland muni, áður en langt um líður verða að nýju innlimað í Þýskaland.

Að þessu leyti er því ákveðinn samhljómur í pólskri og íslenskri ESB-andstöðu. Í báðum löndunum er höfðað til auðlinda sem þjóðirnar hafa þurft að berjast mikið til að fá yfirráð yfir (jörð annars vegar og fiskimið hins vegar) og í þeim báðum er farið út fyrir velsæmismörk þegar mikilvægi þessara yfirráða er auglýst. Ungir Sjálfstæðismenn ákváðu til dæmis að ala sína kosningabaráttu á tortryggni í garð útlendinga. Útlendinga sem væru sjómenn.

Nú að lokum má eflaust spyrja sig hvort innganga Póllands og Tékklands, eða almennt stækkun ESB til austurs hafi einhver áhrif á stöðu Íslands. Í því samhengi er ljóst að mun þýðingameiri en atkvæðagreiðslurnar tvær er sú ákvörðun Breta á mánudaginn að halda pundinu, a.m.k. í bili. Svo lengi sem Bretar, Svíar og Danir standa utan við Evruna og Norðmenn alfarið utan ESB er ljóst að ekki verður nægjanlegur pólitískur vilji á Íslandi til að sækja um aðild.

Flestir ESB-efahyggjumenn virðast telja að EES-samningurinn tryggi stöðu Íslands. Fari svo að Noregur gangi í Evrópusambandið (sem þarf reyndar alls ekki að vera) er ljóst að samningsstaða Íslands og Liechtenstein gagnvart ESB verður afar veik og líklegast þarf að leita nýrra leiða.

Það er svo hins vegar annað mál og skrýtið að þeir sömu og hæðast mest að skriffinnskunni og „reglugerðafarganinu“ frá Brussel telja það mikla gæfu fyrir Ísland að fá að kaupa stóran hluta af þessu sama fargani til afnota á Íslandi. Á sífellt hærra verði.